Karczówka – Informacje

 
Klasztor na Karczówce

Karczówka to malownicze wzgórze o wysokości 340 m n.p.m. położone na terenie Kielc. Na szczycie znajduje się kościół pod wezwaniem świętego Karola Boromeusza wraz z klasztorem należącym niegdyś do ojców Bernardynów. Na terenie wzniesienia znajduje się również rezerwat przyrody „Karczówka”, obejmujący większą część wzgórza. Od południowej i zachodniej strony Karczówkę porasta las w którym przeważają sosny. W przeszłości obszar Karczówki i okolic był wykorzystywano górniczo, o czym świadczą rowy i szpary górnicze spotykane do dziś.

 

Tablica pamiątkowa na Karczówce

Powstanie klasztoru

Historia klasztoru na Karczówce sięga 1622 roku kiedy biskup krakowski Marcin Szyszkowski ślubuje, że jeżeli Kielce ominie epidemia, to na pobliskim wzgórzu wybuduje kaplicę ku czci świętego Karola Boromeusza, patrona przeciwko morowej zarazie. Takie też Kielce mają szczęście i 2 maja 1624 roku biskup wydaje akt erekcyjny w którym zawiera szczegóły ufundowania kościoła na Karczówce. Budowa zostaje ukończona w 1628 roku o czym świadczy pamiątkowa tablica z napisem „HÆC ECCLESIA 1628 ERECTA”, która została wmurowana w ścianę od strony kościelnego cmentarza. Oficjalna ceremonia wzniesienia nowej świątyni odbywa się 28 listopada 1628 roku, z udziałem biskupa Marcina Szyszkowskiego. Podczas uroczystej procesji, z kieleckiej kolegiaty, przeniesione zostają relikwie świętego Karola Boromeusza do nowego kościoła na Karczówce. Niewiele później, 29 stycznia 1629 roku, biskup Szyszkowski składa księżom bernardynom propozycję założenia na Karczówce klasztoru. Na ten cel ówczesny kościół zostaje rozbudowany i 2 sierpnia 1631 roku w nowym klasztorze osiadają bernardyni.

Ważne wydarzenia w historii klasztoru

  • 7 grudnia 1646 roku miejscowy górnik, Hilary Mala, wydobywa na pobliskiej górze Machnowskiej trzy wielkie bryły ołowiu. Z jednej z nich powstaje rzeźba świętej Barbary, patronki górników, która następnie zostaje umieszczona w klasztorze.
  • 20 września 1655 roku spokojne i skromne życie zakonników zostaje zakłócone podczas potopu szwedzkiego, w którym klasztor na Karczówce zostaje całkowicie ograbiony.
  • Pomiędzy 1733, a 1751 rokiem klasztor zostaje przebudowany. W tym samym czasie od wschodniej strony zostają również dobudowane pomieszczenia gospodarcze.
  • 13 lipca 1787 roku z wizytą na Karczówkę przybywa król August Poniatowski. Urzeczony atrakcyjnym umiejscowieniem klasztoru przeznacza hojny datek na jego restaurację.
  • 28 listopada 1864 roku klasztor zostaje zlikwidowany przez carskie władze. Powodem zamknięcia jest udział bernardynów przy powstaniu styczniowym. Na Karczówce pozostaje tylko jeden zakonnik – Kolumbin Tomaszewski, który sprawuje opiekę nad klasztorem aż do śmierci w 1914 roku.
  • 1901 roku klasztor na Karczówce przechodzi gruntowną renowację, figura św. Barbary zostaje przeniesiona z nawy kościoła do kaplicy pod wieżą. W wyniku przebudowy znacznej części świątyni starożytny charakter obiektu zostaje utracony.
  • 1906 roku Towarzystwo Dobroczynności w Kielcach podejmuje starania o przekazanie Karczówki na użytek własny. W międzyczasie, w 1908 roku, ministerstwo spraw wewnętrznych uzyskuje zgodę na urządzenie więzienia w poklasztornych zabudowaniach – plan ten nie zostaje jednak zrealizowany. Ostatecznie Karczówka zostaje przejęta przez Towarzystwo Dobroczynności, które urządzą tam szkołę ludową i ochronkę.
  • 7 listopada 1918 roku klasztor zostaje przekazany w ręce sióstr służebnic Najświętszego Serca Jezusowego. W 1922 roku siostry sercanki zakładają w budynkach klasztoru drukarnię św. Józefa.
  • 7 marca 1922 roku biskup Augustyn Łosiński wydaje akt erekcyjny kościoła filialnego na Karczówce. Do kościoła zostaje przyłączona ówczesna wieś Czarnów.
  • Wiosną 1939 roku biskup Czesław Kaczmarek eryguje na Karczówce samodzielną parafię, którą zarządzają księża diecezjalni.
  • W październiku 1957 roku osiadają na Karczówce księża pallotyni, którzy opiekują się klasztorem do dziś.
  • 1986 roku ze starej stodoły w przyklasztornych budynkach zostaje utworzona kaplica Matki Boskiej Fatimskiej.

 

 

Historia trzech brył ołowiu zapisana na marmurowej tablicy, wmurowanej
w ścianę przy ołtarzu świętej Barbary (zachowano oryginalną pisownię):

Roku tysiąc sześćſet czterdziesci szoſtego
Wilią Matki Boskiey Grudnia dnia siodmego
Trzy były Grana wielkie wykopane
W Gorze Machnowski ale tak nazwane
NAYSWIĘTSZA MATKA, ANTONI, BARBARA
Tu dla Karczowki wſpaniała Ofiara.
A to za Biſkupſtwa Piotra Gębickiego
Krakowskiey Katedry Xiecia Siewierskiego
Staroſta Czechowski kazał ich obrobic
By temi Statuami Koscioły ozdobic
W Kielcach Katedrze MARYA zostaie,
W Borkowicach ANTONI to Piſmo zeznaie
Hilary Mala ze Wsi Niewachlowa
On to wynalazł Masz wieść co do słowa.
Xiądz Andrzey Kuzniarski Gwardyan tuteyſzy
Z Archiwum ołozył te ſzescnascie Wierszy

Historia trzech brył ołowiu